Cumartesi , Aralık 15 2018
Ana Sayfa / Genel / Okul Çocuklarında Öğrenmeyi Neler Etkiler?

Okul Çocuklarında Öğrenmeyi Neler Etkiler?

Öğrencilerin derslerinde başarılı olabilmeleri için okulda aktarılan bilgilerin edinilmesi ve kalıcı hale gelmesinin sağlanması gerekmektedir. Öğrenme, öğrencide oluşturulan davranış değişikliği olarak tanımlanabilir. Okullar başlıca iki davranış kazandırırlar. Bunlardan birincisi öğrencinin daha önce hiç yapmadığı davranışlar kazandırma; ikincisi ise öğrencinin daha önce edinmiş olduğu bir davranışı, yeni bir içerik içinde ve eskisinden daha değişik bir biçimde yapılmasını sağlamaktır. Öğretmen genellikle yeni bir davranış kazandırma veya önceden kazanılmış bir davranışın, yeni bir koşul veya uyarıcının kontrolü altında da gösterilmesi, geliştirip yaygınlaştırılması ile ilgilenmektedir. Okullarda ilgilenilen bu iki davranış türüne paralel olarak iki tür öğrenmeden söz edilebilir. Birinci öğrenme tipi yeni bir tepki ya da davranışı içerir; bu edinme–kazanma olarak adlandırılır. İkincisi de, önceden edinilmiş bir davranışın, yeni uyarıcılar ya da koşullar karşısında da gösterilir duruma gelmesidir; bu da yaygınlaşma olarak adlandırılır. Edinme ve yaygınlaşma, davranıştaki bir değişmenin örnekleridir. Öğrencinin davranışında bir değişme gözlemlendiği zaman öğrenmiş olduğu düşünülmektedir. Aslında bireyde belli davranış değişimlerinin olması demek, bireyin belli özellikleri kazanması demektir. Öğrenme davranışta bir değişmedir (15). Bununla birlikte her davranış değişmesi eğitimde öğrenme olarak kabul edilemez. Öğrenmenin olup olmadığı doğrudan gözlemlenemez; davranıştaki bir değişmeyi gözlemlemenin sonucu olarak öğrenmenin gerçekleşmiş olduğuna kanaat getirilir.Bireyde geçici görülen davranışlar ile doğal büyüme ve olgunlaşma sonucu ortaya çıkan davranışlar öğrenme olarak sayılamaz.

Tavsiye Bağlantı: Psikoloji Yazıları

Bir öğrenme durumunda öğrenen, öğrenme, öğrenilen, öğreten ve öğrenme ortamı olmak üzere beş öge yer alır. Öğrenen ile ilgili faktörlere baktığımızda; türe özgü hazır oluş, uygun yaş ve yeterli zekaya sahip olmasının yanında normal uyarılmışlığı,motivasyonu, öğrenmeyle ilgili olumlu davranışta bulunmayı, eski yaşantıların olumlu ya da olumsuz aktarımları gibi bir çok faktörü içinde barındırmaktadır ki her bir faktör öğrenmeyi etkilemektedir. Öğrenme yöntemiyle ilgili faktörler ise; öğrenilen konunun yapısı (parçalara bölerek mi bütünlük
4
içerisinde mi öğrenmenin daha yararlı olacağının keşfedilmesi), öğrenmeye ayırılan zaman (aralıklı çalışma; konunun belli aralıklarla tekrar edilmesi, toplu çalışma; sınava son gün çalışılması), geri bildirim ve öğrencinin aktif katılımıdır. İyi bir öğrenmenin gerçekleşebilmesi için önce dinlemek, sonra okumak, sonra yazmak ve en sonda da anlatmak en iyi öğrenme yöntemi olarak ortaya çıkmaktadır.

Öğrenme malzemesi ile ilgili faktörlerde öğrenmede oldukça etkilidir. Öğrenme malzemelerinin uygun kullanılması öğrenmeyi kolaylaştırır. Öğretmen, öğrenme malzemesi seçerken algısal ayırt edilebilir olması, anlamsal çağrışım yapması ve kavramsal gruplandırmanın faydalarını göz önüne alarak seçim yapmalıdır. Örneğin, dersi anlatırken beyaz uyarıcıların içinde siyah bir nesnenin varlığı algısal ayırt edicidir. Bir kelime söylendiğinde, öğrencinin zihnindeki diğer kelimelerle bağ oluşturuyor ve çağrışım yapıyorsa öğrenmeyi kolaylaştıracaktır. Kavramsal gruplandırma ise; dersin veya konunun bütününü anlamlı olarak öğrenmeyi sağlamak, bilginin zihinde somut, görsel ve sistematik olarak algılanmasını ve öğrencinin bilgileri organize ederek sentezlenmesini sağlayarak öğrenmeyi olumlu etkilemektedir (16-20).

Öğrenme başarıyla paralel giden bir durumdur. Öğrenmeyi etkileyen genel faktörlerden bahsettikten sonra, durumu öğrenci başarısına özelleştirdiğimizde öğrenci başarısını etkileyen pek çok faktörün varlığından söz etmek mümkündür. Bu karmaşık konu eğitim bilimcilerin de dikkatini çekmiş ve üzerinde bir takım çalışmalar yapmışlardır. Eğitim sisteminin somut amacı, öğrencilerin istendik davranışlar kazanarak akademik ve sosyal başarı elde etmelerini sağlamaktır. Bu amaca ulaşmak için çeşitli girdilerden yararlanılır. Bu bağlamda yeni eğitim teknolojilerinden, iyi yetişmiş öğretmenlerden, stratejik planlamalardan, öğrenci merkezli eğitimden ve uygun ölçme-değerlendirme yöntemlerinin kullanılmasından bahsetmek mümkündür. Eğitim sürecinde, tüm bu amaç belirleme, amaçlara ulaştıracak araçları saptama ve kullanma, amaçlara ulaşma düzeyini saptama çabalarıyla, öğrencilerin başarı düzeyi yükseltilmeye çalışılmaktadır. Eğitim sürecinde istenilen başarıya ulaşmayı etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır ki bu da süreci oldukça karmaşık hale getirmektedir (7). Bu bağlamda okul başarısını etkileyen faktörler sınıflandırılmaya çalışılmış ve konuyla ilgili yapılan araştırmalar eğitimin yeniden planlanmasında yol gösterici olmuştur. Bazı eğitimciler okul ve
5
okul dışı girdiler olarak sınıflandırmış ve incelemişlerdir. Okul başarısını etkileyen okul girdileri; öğrencinin okul ortamında karşılaştığı insan ve fiziksel olanaklarının ve öğretim programlarının, yöntem ve süreçlerin, örgütsel kültürün tamamını kapsayan bir kavramdır. Okul girdileri; okulun yeri, büyüklüğü, gelirleri, eğitim araçlarının nitelik ve niceliği, kütüphane gibi bilgiye ulaşımda sağladığı kaynaklar, okulun başarı hedefleri, okul önderliği, okul-aile ilişkileri, öğretmenin özellikleri, öğretim ilke ve yöntemleri, sınıf büyüklüğü, okul programlarının yoğunluğu gibi pek çok değişkeni kapsamaktadır. Bu değişkenlerin öğrencilerin başarısında etkili olup olmadığının araştırıldığı az sayıda çalışma olmakla beraber okul girdilerinin öğrenci başarısını anlamlı arttırmadığı bildirilmektedir (7). Okul dışı girdilerin sınıflandırılmasında öğrencilerin bilişsel, duygusal, ve devinsel özellikleri, ailenin sosyoekonomik ve kültürel nitelikleri ile akran grubu özellikleri dahil edilmektedir. Öğrenci girdisi zeka düzeyi, ilgi, yetenek ve yetileri, önceki başarısı, çalışma alışkanlıkları, uygun çalışma ortamına sahip olup olmaması, çevresinden yakın destek ve ilgi görüp görmemesi, beklentilerini içermektedir(21). Ailenin toplumsal, ekonomik ve kültürel özellikleri, öğrenci başarısını etkileyen oldukça önemli bir faktördür. Anne babanın yaşı, eğitimi, mesleği, gelir durumu, yaşanılan yer, ailenin tutum ve beklentileri, ailenin yapısı (çekirdek, geniş, birlikte, ayrı), ailede yaşayan birey sayısı, yaşanılan konutun özellikleri, evin okula uzaklığı, evdeki eğitim materyallerinin her birinin öğrencinin okul başarısını etkilediğine dikkat çekilmektedir (22). Okul dışı girdilerden akran grubunun özelliklerinin de öğrenci başarısını etkilediği vurgulanmaktadır. Akranlarının bilişsel ve sosyokültürel benzerliklerinin okul başarısı üzerinde etkili olduğu bildirilmektedir (23).
Okul başarısını etkileyen faktörlerin fazla olması nedeniyle eğitim bilimcilerin karşılaştığı önemli zorluklardan birisi de başarının nasıl değerlendirileceği üzerinedir. Tüm girdileri dahilederek tam bir ölçmeye ulaşmanın mümkün olmadığına dikkat çekilerek; örneğin öğretmen davranışlarının, yönetsel etkinliklerin, öğrencilerin okul dışı etkileşimlerinin okuldaki öğrenmeye etkisinin ölçülebilmesinin hemen hemen imkansız olduğu söylenmektedir (21). Söz konusu güçlükler, ölçme yöntemleri bakımından incelendiğinde en önemli güçlüğün öğrenci performansının en uygun ölçümü konusunda uzlaşmaya varmak olduğu bildirilmektedir. Bu zorluklara rağmen uygun ölçümün standart test sonuçlarının
6
(öğrenci için karne notlarının) kullanılmasının yaygın bir uygulama olduğuna dikkat çekilmektedir (24). Okul başarısını etkileyen faktörleri incelemek 1970’li yıllardan günümüze kadar uygun metodolojilerle değerlendirildiğinde ilginç ve benzer sonuçlara ulaşılmış ve bu durum araştırmacıları da şaşırtmıştır. Çalışmaların ortak çıktılarına baktığımızda okul dışı girdilerin başarının en önemli kestiricisi olduğu belirlenmiştir. Okul dışı değişkenler arasında ise, ailenin sosyo-ekonomik statüsünün başarının en iyi kestiricisi olduğu gözlenmiştir (22,25,26).
Araştırmacılar düşük sosyoekonomik düzeyli ailelerin, çocuklarının ihtiyaçlarını yeterince karşılayamadıklarından ve bu çocukların özgüvenlerinin daha düşük olduğundan okul başarılarının olumsuz etkilendiği vurgulanmaktadır (27).2011 yılında yapılan kapsamlı bir çalışmada okul başarısını etkileyen en önemli faktörün ailenin sosyoekonomik durumu ve ailenin özellikle de annenin eğitim durumu olduğuna dikkat çekilmiştir (28). Yaşadığımız yüzyılda bunu destekleyen pek çok araştırma yapılmış ve ailenin sosyoekonomik durumu ve eğitiminin öğrencinin akademik performansı ile korele olduğu bulunmuştur. Ailenin sosyoekonomik ve eğitim düzeyi arttıkça öğrencinin okul performansı da artmaktadır (29-31). Ailenin sosyoekonomik düzeyinin düşüklüğü, öğrencinin ihtiyaçlarının yeteri kadar karşılanamaması bakımından gerek okul başarısını olumsuz etkilemekte gerekse bu ailenin çocuklarının üniversite eğitimi almalarını güçleştirmektedir (32-34). Ailenin özelliklede annenin eğitim düzeyi arttıkça öğrencinin okul başarısı artmaktadır. Bunun en önemli nedeni ise eğitimli ailenin öğrenci için uygun ev ortamı sağlamaları ve gerektiğinde çocuklarına rehberlik etmeleri olarak bildirilmektedir (20,35) .
Okul başarısının uygun çevresel koşullar sağlandığında cinsiyetler arasında farklı olup olmadığını inceleyen çalışmalarda benzer çevresel ortamlarda kızların okul başarısının daha yüksek olduğu bulunmuştur (3,5,36).
Ülkemizden Ulukan H’nin yaptığı bir yüksek lisans tezinin sonuçları incelendiğinde sporculardaki iletişim becerilerini anlamlı yükselten en önemli faktörlerin sporcu ailelerinin gelir düzeyleri ve eğitim düzeyleri olduğu bulunmuştur (37). Sporcularda okul başarısını etkileyen en önemli faktörlerin de ailenin sosyoekonomik durumu ve eğitim düzeyi olması ilginç bir rastlantıdır. Bu durumda doğru iletişimin de okul başarısına katkıda bulunacağını söylemek ve bu olguların
7
her birinin okul başarısına doğrudan ya da dolaylı katkı sağladığını düşünmek doğru bir çıkarım olacaktır.
Sonuç olarak öğrencinin okul başarısını etkileyebilen bireysel, sosyokültürel, psikolojik, pek çok faktör mevcuttur ve bu faktörler birbirlerinden olumlu ya da olumsuz etkilenebilmektedir. Yapılan araştırmalar genellikle bir ya da birkaç faktörün okul başarısına olan etkilerini incelemiş olup; okul ve okul dışı tüm faktörlerin okul başarısını nasıl etkilediğini değerlendiren daha kapsamlı çalışmalara olan ihtiyaç devam etmektedir.
2.2. Sporun İnsan Gelişimindeki Rolü ve Spor-İnsan İlişkisi
İnsan organizması hareket için yaratılmıştır. Spor, genel eğitimin amaçlarına hareket aracılığı ile katkıda bulunur. Bu çerçeveden bakıldığında spor, bireyin fiziksel, psikomotor, zihinsel, duygusal ve toplumsal gelişimine katkı amacına yönelik organize edilmiş bedensel etkinliklerin tümü olarak ele alınmaktadır (38). Spor bireylerin fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişiminde olumlu etkileri olan faaliyetler bütünü olarak kabul edilmektedir ki kişileri zihinsel, ruhsal, duygusal ve toplumsal yönleriyle bir bütün olarak yetiştirmek modern eğitimin temel ilkelerindendir.

Okuyun!

Disleksi Nedir? Tedavisi Nasıl Olur?

Disleksi Nedir? Disleksi, Dünya Sağlık Organizasyonu (1993) tarafından, yeterli zeka, sosyo-kültürel fırsat, güdü veya duyusal kapasiteyle …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir