Cumartesi , Aralık 15 2018
Ana Sayfa / Genel / Spor Okul Başarısını Nasıl Etkiler?

Spor Okul Başarısını Nasıl Etkiler?

2.3. Sporun Okul Başarısına Etkileri
Günümüzde spor sadece insanların fiziki ve psikososyal açıdan güçlendirilmeleri için sürdürülen bir faaliyetler bütünü olmaktan daha ileri gitmiştir. Son yıllarda yapılan araştırmalarda spor ve fiziksel aktivitelerin okul çağı çocuklarında akademik başarıyı arttırdığına dikkat çekilmektedir. Spor özünde sistem, disiplin, hedef ve başarı kombinasyonudur. Spor yapan çocuk, disiplini hayatına uygulamaya, hedef koymaya ve başarmaya odaklanır. Çocukların okul başarısı ile ilgili endişe duyan veya sistemli çalışma ve disiplinle ilgili desteğin faydalı olacağı düşünülen çocuklara uzmanların da ilk önerisi spor eğitimidir. Enerjisini boşaltan, sosyal bir gruba ait olan çocuğun mutluluğu, çevresinin desteği ve kazandığı başarı onu motive eder. Sağlığı, direnci, görüntüsü ve becerileri arkadaşları içinde de bireye saygı kazandırır. Spor yapan çocuklar onaylanır, destek görür ve sevilir. Tüm bu pozitif katkılar çocuğun ders başarısını da olumlu yönde 11

etkiler. Ergenlik döneminde kötü alışkanlıklardan korumak, enerjisini doğru kullanmasını sağlamak, sosyal gelişimi ve özgüven duygusunun artması için çocukların özellikle takım sporlarına yönlendirilmesi önerilmektedir. Spor yapan çocukların, artan dayanıklılıkları ve efor kapasitelerinin yüksek olması nedeniyleartan ders yükünü kaldırması daha kolay olmaktadır.Ayrıca paylaşımı öğrenen sporcu öğrencilerin, arkadaşları ile ödevlerini tartışması, çözümleri paylaşması, olumlu davranışları arttığından öğretmenleri tarafından desteklenmesi de onların akademik başarılarını artırmaktadır. Sporcu öğrenciler, hayatlarındaki başarı hedeflerine koşarken, sportif hedefleri ile ders başarısını paralel tutacağından ivme de paralel yükselecektir. Ayrıca düzenli uyuyan, dengeli beslenen çocuk ve adolesanın direnci daha yüksek olacağından, daha az hastalanacağından okula devamı, derslere olan dikkati artacak, bu da başarıyı getirecektir (48). Ortaokul çocuklarında yapılan bir çalışmada aerobik kapasite ve kas dayanıklılığının akademik başarı ile pozitif korelasyon gösterdiği bulunmuştur (12). Sporcu öğrenciler, diğerlerine göre daha disiplinli bir hayat yaşamak zorundadırlar. Bu disiplinli hayatın getirdiği doğru ve düzenli beslenme alışkanlığı, yeterli uyuma alışkanlıklarının hem genel sağlıklarına hem de akademik başarılarına katkı sunacağı tartışılmaz bir gerçektir.
Modern dünyada hızla gelişen teknoloji, insan gücüne duyulan gereksinimin azalması ve bunun sonucu olarak insanın doğal yapısına uymayan sedanter ve yalnız bir yaşama itilmesi, sosyal çevreden gelen baskılar ve stres insanları psikolojik açıdan olumsuz etkilemektedir. Spor ise kişileri psikolojik ve sosyal olarak geliştirmekte, ruhsal olarak sağlamlaştırmakta ve özgüveni arttırmaktadır. Sporla kazanılan bu olumlu tutumların çocuk ve adolesanlarda akademik başarıyı olumlu etkilediği vurgulanmaktadır. Hashim HA ve arkadaşlarının yaptığı bir araştırmada düzenli egzersiz yapma alışkanlığı olan 13-14 yaşındaki 750 öğrencinin okul başarıları sınav sonuçlarıyla değerlendirilmiştir. Bu çalışmada düzenli egzersiz alışkanlığının stres, anksiyete ve depresyonu azalttığı ve bunun da öğrencinin akademik performansına olumlu etki yaptığına dikkat çekilmiştir. (49).
2008 yılında ABD’de obezitenin alarmı ile çocuk ve adolesanlar için fiziksel aktivite rehberleri yayınlanmış ve özellikle pediatrik popülasyonlarda uygulanması yaygınlaştırılmış ve günlük aktivitelerin bir parçası haline getirilmiştir. Bu 12

programdan sonra yeterli egzersiz yapan adolesanlarda vücut kompozisyonlarında düzelme ve kardiyovasküler risklerde azalmanın yanı sıra kas ve kemik sağlığında düzelme, psikolojik iyileşme, biliş ve okul performansında artış görülmüştür (50). 1990’dan 2010 yılına kadar PubMed, PsycINFO, Cochrane Central ve Sportdiscus’dan toplanılan kalite skorları yüksek olan 10 gözlemsel, 4 müdahale araştırmalarının derlendiği ve analiz edildiği bir çalışmada çocukluk çağı ve adolesanlarda fiziksel aktivite ile akademik performans arasında pozitif korelasyon olduğu bildirilmektedir (51). Fiziksel aktivite ve sporun akademik başarıya olan etkileri yalnızca fiziksel ve psikososyal iyileşmeyle izah edilmemekte beyin fonksiyonlarındaki değişimlerle de açıklanmaya çalışılmaktadır. Son zamanlarda yapılan çeşitli çalışmalar, artan fiziksel aktivitenin beynin hafıza ve bilişsel fonksiyonlarında iyileşmeye neden olduğunu göstermiştir (52,53). Bunu sağlayan mekanizmalar tam olarak anlaşılamamış olmakla beraber üç hipotezle açıklanmaya çalışılmaktadır. Birinci hipoteze göre; fiziksel aktivite beyindeki oksijen saturasyonunu ve anjiogenezisi artırarak beynin işlevsel bölgelerinin daha verimli çalışmasını sağlamaktadır (54,55). İkinci hipoteze göre; fiziksel aktivite seratonin ve norepinefrin gibi nörotransmitterlerin aktivitesini arttırır ve bu yolla bilgilenmesüreci artar (56,57). Üçüncü hipoteze göre fiziksel aktivite,brain-derived nörotropic factor, insülin-like growth factor-1 ve fibroblast growth factor gibi bazı nörotansmitterleri upregüle eder. Bu nörotropinler gelişmekte olan bir beyinde nöronalyaşama vedifferansiyonuna destek olur (58). Bu bilgilerden yola çıkarak Koreli adolesanlarda yapılan çok geniş kapsamlı epidemiyolojik bir çalışmada (n=75.066) haftada 3 ve üzerinde fiziksel aktivite yapan sınıflardaki okul başarısının anlamlı yüksek olduğu gözlenmiştir (59).
Fiziksel aktivite ve aerobik fitnessın 7-10 yaş aralığındaki ilkokul çocuklarında bilişselfonksiyonları üzerine olan etkilerini değerlendiren çalışmalarla yapılan bir derlemede; özellikle fiziksel aktivitenin ve yüksek seviyedeki aerobik fitnessın çocuklarda beyin yapısı fonksiyonları, bilişsel durum ve okul başarısı üzerine faydalı etkileri bulunmuştur. Beden sağlığı daha iyi olan fit çocuklarda bazal ganglia ve hipokampuste düşük fit olanlara göre beyin volümünün daha geniş olduğu gösterilmiştir. Bazal ganglia ve hipokampus özellikle kognitif kontrol ve hafızada görevlidir. Randomize kontrollü çalışmalarda fiziksel aktivite yapan çocuklarda, 13

kontrol gruplarına göre bilişsel fonksiyonların daha gelişmiş olduğu da vurgulanmaktadır. Tüm bu bulgulardan yola çıkıldığında çocuklardaki gelişmekte olan beynin esnek olduğu ve yaşam tarzına duyarlı olduğuna dikkat çekilmektedir. Bu derlemenin özellikle üzerinde vurgu yaptığı mesaj; çocuk ve gençlerin sedanter bir hayat süren beyin ve bilişsel sağlıkları için oldukça faydalı olan fiziksel aktivite alışkanlığının kazanılması olduğudur (14).
Çalışmalarda genellikle sporun ve fiziksel aktivitenin akademik performansı olumlu etkilediği bildirilirken az sayıdaki çalışmalarda ise olumsuz etkilerine dikkat çekilmektedir. Olumsuz etkiler genelde yarışmalara hazırlanan, ağır zorlayıcı sporcularda görülmektedir. Hafif ve orta düzeyde yapılan fiziksel aktivite zihinsel performansüzerine olumlu etki yaparken, ağır zorlayıcı aktivitelerin ise zihinsel performansı düşürdüğü ileri sürülmektedir ve ağır egzersizden sonra oluşacak yorgunluğun bu durumu yarattığı bildirilmektedir. Ağır egzersizlerden sonra belli bir dinlenme süresi geçirmeden sınavlara, önemli akademik faaliyetlere katılınmaması tavsiye edilmektedir. 2014 yılında Fransa’da yapılan bir çalışmada elit sporcularla uyku ve akademik performans değerlendirilmiş ve adolesanyaş grubundaki elit sporcuların %41’inin düşük kalitede uyuduğu; bu durumun da akademik performanslarını olumsuz yönde etkilediği bildirilmiştir (60).Bir başka çalışmada üniversitedeki sporcuların alkol tüketimlerinin fazla olduğu, bu durumun sporcuların gerek spor, gerekse akademik başarılarını olumsuz yönde etkilediğine dikkat çekilmiştir(61). Bu olumsuz etki ile ilgili adolesan dönem için yapılan bir çalışma bulunmamaktadır. Çocuk ve adolesanlarda sporun akademik başarıyı olumsuz etkilemesinin bir diğer sebebi ise gençlerin ünlü olmak istemeleri, ünlü sporculara özenmeleri ve okullarını ihmal etmeleri olabileceği öngörülmektedir. 14

Okuyun!

Disleksi Nedir? Tedavisi Nasıl Olur?

Disleksi Nedir? Disleksi, Dünya Sağlık Organizasyonu (1993) tarafından, yeterli zeka, sosyo-kültürel fırsat, güdü veya duyusal kapasiteyle …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir